Wanneer een ouder overlijdt, worden de kinderen volgens het Belgisch erfrecht in de meeste gevallen automatisch mede-eigenaar van de gezinswoning in blote eigendom, terwijl de langstlevende ouder het vruchtgebruik behoudt. Hierdoor kan de woning enkel verkocht worden als zowel de langstlevende ouder als alle kinderen hun akkoord geven en meetekenen op het compromis en bij de notariële akte. Als blote eigenaar heb je bij de verkoop recht op de rechtstreekse uitbetaling van jouw wettelijke aandeel in de verkoopsom.
Bij echtparen die gehuwd waren onder het wettelijk stelsel (zonder specifiek huwelijkscontract met verblijvingsbeding), valt de helft van de gezinswoning bij overlijden in de nalatenschap. De overlevende echtgenoot behoudt zijn of haar eigen helft in volle eigendom en krijgt het levenslange vruchtgebruik op de helft van de overledene.
De kinderen erven gezamenlijk de blote eigendom van die vaderlijke of moederlijke helft. Dit brengt belangrijke gevolgen met zich mee:
De overlevende ouder kan de woning levenslang bewonen of verhuren (vruchtgebruik).
De overlevende ouder kan de woning nooit eenzijdig verkopen.
Elk kind is mede-eigenaar en moet formeel instemmen met de verkoopvoorwaarden en de verkoopprijs.
Een professionele makelaar start elk dossier met het opvragen en analyseren van de eigendomstitel en het erfrechtelijk attest van erfopvolging. Wanneer blijkt dat er sprake is van blote eigendom, moet de makelaar alle mede-eigenaars betrekken:
Bij het compromis: Alle eigenaars (zowel vruchtgebruiker als blote eigenaars) moeten het compromis ondertekenen om de verkoop bindend te maken.
Bij de notariële akte: De notaris berekent op basis van officiële omzettingstabellen de waarde van het vruchtgebruik (gebaseerd op de leeftijd en levensverwachting van de langstlevende ouder).
De uitbetaling: De koper betaalt de koopsom op de derdenrekening van de notaris. De notaris stort het berekende aandeel van de blote eigendom rechtstreeks door naar de persoonlijke rekening van ieder kind.
In situaties waarin familiebanden verwaterd zijn of er onmin heerst, verzuimen sommige partijen of bemiddelaars om tijdig en transparant te communiceren. Een kind wordt dan plots geconfronteerd met een oproep om te komen tekenen, zonder enige toelichting. Dat leidt begrijpelijkerwijs tot wantrouwen:
Men vreest op te draaien voor schulden of kosten.
Men begrijpt niet waarom men plots partij is in het dossier.
Men weet niet dat men recht heeft op een financieel aandeel.
Bij Juno Vastgoed geloven we dat ontzorgen ook betekent dat we álle betrokkenen respectvol en helder informeren. Onze taak stopt niet bij het vinden van een koper; wij waken erover dat het juridische traject tussen compromis en akte voor iedereen transparant en vlekkeloos verloopt.
Bekijk ook onze toelichting in onze YouTube-video over blote eigendom en erfenis of neem vrijblijvend contact op met ons voor deskundig advies.